Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ nghĩ rằng bán hàng trực tuyến chỉ cần một website đẹp là đủ. Thực tế thì thương mại điện tử là một chuỗi gồm gian hàng, cổng thanh toán, vận chuyển và đối soát dữ liệu. Chỉ cần một mắt xích yếu, cả chuỗi có thể đứt gãy. Trong bài này, chúng tôi gom lại năm câu hỏi mà đội ngũ mình gặp nhiều nhất khi làm việc với người mới, kèm cách trả lời để bạn dễ áp dụng.

Có một lưu ý trước khi bắt đầu. Đây là kinh nghiệm chung, không thay thế được tư vấn pháp lý hay thuế. Quy định thay đổi theo thời gian, nên bạn hãy đối chiếu lại với cơ quan chức năng hoặc luật sư trước khi triển khai.

Năm câu hỏi này được chọn ra như thế nào?

Chúng tôi không chọn ngẫu nhiên. Có ba tiêu chí. Thứ nhất, câu hỏi phải lặp lại trong thực tế, nhiều đội ngũ đều vấp phải. Thứ hai, câu hỏi phải tác động trực tiếp đến chi phí hoặc rủi ro vận hành. Thứ ba, cách trả lời phải dùng được cho cả người bán nhỏ lẫn đội kỹ thuật nội bộ.

Bài này hướng tới founder công ty mới, trưởng nhóm sản phẩm và người phụ trách kinh doanh online. Danh sách cũng chưa bao quát các mô hình ngách hay marketplace chuyên biệt. Nếu mô hình của bạn khá đặc thù, hãy tự kiểm tra thêm từng điểm.

Cần đăng ký gì trước khi bán hàng online?

Câu hỏi nghe đơn giản nhưng nhiều người vẫn bỏ qua. Bước đầu tiên là giấy phép kinh doanh, và ngành nghề đăng ký phải khớp với sản phẩm đang bán. Đăng ký sai ngành có thể gây rắc rối khi cổng thanh toán hoặc sàn yêu cầu xác minh thông tin doanh nghiệp.

Ngoài ra, hoạt động thương mại điện tử có thủ tục thông báo theo quy định hiện hành. Nội dung và thời hạn của thủ tục này có thể đã được điều chỉnh, nên bạn nên xác nhận lại với cơ quan quản lý. Chúng tôi từng gặp một đội ngũ mở bán ngay rồi mới làm thủ tục, và phải tạm dừng gần một tuần. Chậm lại ở bước này thường rẻ hơn rất nhiều so với phải ngừng bán giữa chừng.

Nên làm website riêng hay bán trên sàn?

Đây là quyết định ảnh hưởng lâu dài. Website riêng cần chi phí phát triển ban đầu, nhưng đổi lại bạn nắm toàn quyền dữ liệu khách hàng. Sàn không đòi hỏi bạn dựng nền tảng, song phải trả phí hoa hồng, và khách hàng thường gắn bó với sàn nhiều hơn bạn tưởng.

Khi so sánh, bạn có thể nhìn vào vài tiêu chí. Về chi phí ban đầu, website riêng tốn tiền phát triển, hosting và bảo trì, còn sàn chủ yếu là phí mở gian hàng. Về dữ liệu, website riêng cho bạn toàn bộ thông tin khách, trong khi sàn giữ phần lớn và bạn chỉ thấy một phần. Về lượng truy cập, sàn có sẵn traffic, còn website riêng phải tự kéo khách, mất thời gian hơn. Về phí phát sinh, website riêng chủ yếu là chi phí quảng cáo, còn sàn tính hoa hồng và phí giao dịch theo từng đơn.

Biểu phí sàn thay đổi theo thời điểm, nên hãy đối chiếu bảng giá mới nhất trước khi chốt. Theo kinh nghiệm của đội ngũ mình, nhiều người nên bắt đầu trên sàn để thử nghiệm, rồi mới xây website khi đã có đơn đều đặn và hiểu rõ khách của mình. Nếu bạn cần chuẩn bị không gian và thiết bị cho đội bán hàng, có thể tham khảo gợi ý thiết bị và nội thất cho người mới mở công ty nhỏ để lên kế hoạch cho gọn.

Thanh toán và đối soát làm sao để không sai sót?

Đối soát là phần nhiều người coi nhẹ nhất. Khi số đơn tăng lên mà vẫn ghi chép bằng tay, số tiền về tài khoản sẽ dần lệch so với doanh thu đã ghi nhận. Đến lúc phát hiện, bạn thường không biết sai lệch bắt đầu từ đâu.

Cách làm an toàn hơn là chọn cổng thanh toán có API và báo cáo đối soát rõ ràng, để dữ liệu đơn hàng và dữ liệu tiền khớp nhau. Sau đó, bạn nên tự động hóa việc đưa đơn vào kế toán. Chúng tôi khuyên kiểm tra đối soát mỗi tuần ngay từ tháng đầu, đừng đợi đến cuối quý. Sai một đơn thì dễ sửa, nhưng sai cả trăm đơn thì việc dò lại rất mệt và tốn thời gian.

Vận chuyển và kho hàng ảnh hưởng thế nào đến khách?

Khách hàng đánh giá bạn qua lần giao hàng đầu tiên. Ba chỉ số nên theo dõi là thời gian giao, tỷ lệ hoàn hàng và phí vận chuyển. Tỷ lệ hoàn cao thường là dấu hiệu sản phẩm hoặc khu vực giao đang có vấn đề, không nhất thiết do đơn vị vận chuyển. Có một đội ngũ mà chúng tôi theo dõi từng phát hiện một tỉnh có tỷ lệ hoàn gấp đôi các nơi khác. Nguyên nhân hóa ra là địa chỉ khách nhập thiếu thông tin, chứ không phải lỗi giao hàng.

Khi chọn phương án, hãy nhìn vào khu vực giao chính, giá trị đơn trung bình và mức độ cồng kềnh của sản phẩm. Hàng nhỏ giá trị cao khác hẳn hàng lớn giá trị thấp. Thời gian giao thực tế cũng khác nhau theo từng tuyến, nên nên tự đo trong một đến hai tháng đầu, thay vì chỉ tin con số quảng cáo của đơn vị vận chuyển.

Làm sao đo lường hiệu quả bán hàng online?

Bạn cần vài chỉ số nền: tỷ lệ chuyển đổi, chi phí để thu hút một khách, giá trị đơn trung bình và tỷ lệ khách quay lại. Công cụ phân tích web và CRM giúp gom dữ liệu về một nơi, để bạn không phải ghép số liệu từ nhiều file rời rạc.

Điều cần nhớ là chỉ số đẹp chưa chắc đã có lãi. Một đội ngũ từng đồng hành với mình có số đơn đông và chi phí quảng cáo thấp. Nhưng khi trừ thêm chi phí kho, nhân sự và hoàn hàng, lợi nhuận gần như bằng không. Vì vậy, hãy đưa đầy đủ mọi khoản chi vào tính toán trước khi kết luận kinh doanh đang tốt hay không.

Những sai lầm thường gặp khi trả lời năm câu hỏi này

Trong quá trình làm việc, chúng tôi thấy ba sai lầm lặp lại. Sai lầm đầu tiên là chọn nền tảng theo cảm tính, thích giao diện đẹp hoặc chỉ vì bạn bè đang dùng, thay vì so sánh chi phí và dữ liệu. Sai lầm thứ hai là bỏ qua đối soát, để thất thoát tích lũy mà không ai hay biết. Sai lầm thứ ba là báo cáo lợi nhuận nhưng quên chi phí vận hành, nên tưởng mình có lãi trong khi thực tế đang lỗ.

Lộ trình 90 ngày đầu cho công ty mới bán hàng online

Nếu bắt đầu từ con số không, chúng tôi gợi ý chia thành ba giai đoạn. Tháng đầu, hoàn tất đăng ký pháp lý và chọn một kênh bán chính, đừng vội dàn trải nhiều kênh cùng lúc. Tháng thứ hai, thiết lập thanh toán, đối soát và vận chuyển thử nghiệm với lượng đơn nhỏ để phát hiện lỗi sớm. Tháng thứ ba, đo các chỉ số nền và điều chỉnh dựa trên dữ liệu thực tế thay vì dự đoán.

Nếu mô hình của bạn có nhập hàng, hãy đọc thêm những sai lầm khi nhập hàng từ Trung Quốc để tránh các lỗi phổ biến. Và nếu muốn theo dõi thêm các chủ đề liên quan, bạn có thể ghé chuyên mục blog của chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp

Công ty mới có cần thuê dịch vụ đăng ký thương mại điện tử không?

Không bắt buộc. Nếu bạn tự làm được thủ tục và hiểu hồ sơ thì có thể làm trực tiếp. Nhiều đội ngũ chọn thuê dịch vụ khi thời gian gấp hoặc chưa có người am hiểu pháp lý, vì chi phí thuê thường thấp hơn nhiều so với rủi ro làm sai hồ sơ.

Bán online quy mô nhỏ có nên làm website ngay không?

Thường thì chưa cần. Khi lượng đơn còn ít, một gian hàng trên sàn hoặc mạng xã hội là đủ để bạn học hỏi về khách hàng. Website nên đến sau khi bạn biết rõ khách muốn gì, tránh đầu tư một hệ thống lớn cho nhu cầu chưa chắc chắn.

Làm sao biết một cổng thanh toán có phù hợp không?

Hãy kiểm tra ba điểm: có API để kết nối với hệ thống của bạn không, báo cáo đối soát có chi tiết đến từng giao dịch không, và phí giao dịch có được công bố rõ ràng không. Đừng chỉ nhìn mức phí thấp nhất mà bỏ qua độ khó của việc đối soát về sau.

Chi phí vận hành thương mại điện tử thường chiếm bao nhiêu phần trăm doanh thu?

Tỷ lệ này khác nhau rất nhiều theo ngành và mô hình, nên chúng tôi không đưa ra con số chung để tránh gây hiểu lầm. Cách an toàn là liệt kê đầy đủ chi phí kho, vận chuyển, nhân sự, phí nền tảng và quảng cáo, rồi tính toán dựa trên số liệu thực tế của chính bạn sau vài tháng vận hành.

Nên ưu tiên đo lường chỉ số nào trong tháng đầu?

Ưu tiên tỷ lệ chuyển đổi và tỷ lệ hoàn hàng. Hai chỉ số này cho biết sản phẩm và trải nghiệm mua hàng có ổn không. Khi chúng đã ổn định, bạn mới nên tập trung vào chi phí thu hút khách và giá trị đơn trung bình.

#

Comments are closed