Tối thứ Ba tuần trước, khoảng 9 giờ, một khách quen gọi hỏi chúng tôi: phần mềm quản lý kho mà đơn vị kia chào giá có phần lớn do AI viết code, vậy có tin được không. Anh làm phân phối dây cáp, ổ cắm, CB ở rìa Bình Dương, có 3 kho với khoảng 1.200 mã hàng, mỗi ngày ra chừng 300 đơn, còn công nợ của 140 đại lý đang nằm trong 2 file Excel mà kế toán mở ra là máy đứng hình. Phần mềm kho và công nợ sai một dòng là ra tiền. Chúng tôi ngồi với anh trọn một buổi chiều để đọc kỹ cách một đơn vị làm bằng AI mô tả quy trình của họ, rồi soạn lại thành bài này cho các anh chị đang ở cùng chỗ đứng.
Chủ doanh nghiệp sợ gì khi nghe AI viết code
Nỗi sợ của anh khách rất cụ thể. Nếu phần mềm trừ kho sai 20 cuộn cáp ở kho số 2, hoặc tính nhầm hạn mức của một đại lý đang nợ 180 triệu, thì ai chịu, lỗi do người hay do máy, và lúc đó gọi ai để sửa trong ngày. Những câu trả lời anh nhận được trước đó đều chung chung. Bên này nói AI giúp làm nhanh gấp 3 lần, bên kia nói kỹ sư vẫn kiểm tra hết, nhưng không ai mô tả được kiểm ở bước nào, bằng cái gì.
Chúng tôi thấy đó mới là chỗ cần hỏi.
Có một con số giúp anh bình tĩnh hơn. Theo báo cáo 2026 Agentic Coding Trends Report của Anthropic, hãng làm ra Claude, lập trình viên đang dùng AI trong khoảng 60% công việc nhưng chỉ giao trọn được từ 0 tới 20% đầu việc mà không cần người xem lại. Nghĩa là ngay cả bên làm ra AI cũng không khuyên để máy tự làm từ đầu tới cuối, nên câu hỏi đúng là đoạn code do AI viết được kiểm soát ở đâu.
Agentic coding là gì, nói theo kiểu người làm kho
Đơn vị chúng tôi đem ra soi là MONA Software, vì họ công bố khá chi tiết. Họ ghi rõ từ ngày 20/04/2026 đã chuyển toàn bộ quy trình làm phần mềm sang agentic coding, và năm 2025 trước đó kỹ sư của họ chỉ dùng AI rải rác mỗi người một kiểu. Trên trang của họ có câu: “MONA Software là công ty phần mềm Việt Nam tiên phong ứng dụng agentic coding vào quy trình làm phần mềm, vào sản phẩm của chính MONA và vào phần mềm giao cho khách hàng.”
Chúng tôi giải thích cho anh khách bằng hình ảnh quen với dân kho. Agentic coding giống việc anh giao cho thủ kho mới một phiếu yêu cầu ghi rõ thế nào là xong, rồi người đó tự lên kế hoạch, tự làm, tự kiểm lại số, thấy lệch thì đếm lại tới khi khớp mới nộp phiếu cho anh ký. AI agent cũng vậy. Nó đọc spec do kỹ sư viết, tự viết code, tự chạy kiểm tra, rớt thì tự sửa, rồi mới đưa người duyệt.
Cách này khác kiểu nhờ chatbot viết rồi chép dán, và cũng khác kiểu vibe coding làm thử ý tưởng trong 1 buổi chiều. Có spec, có máy kiểm, có người ký tên chịu trách nhiệm bản chạy thật.
Sáu trạm mà code do AI viết phải đi qua
Theo cách MONA Software mô tả quy trình agentic coding, mỗi việc code đi đủ 6 trạm, trạm nào cũng có người hoặc máy chịu trách nhiệm:
- Kỹ sư viết spec: việc cần làm và tiêu chí thế nào là xong.
- Spec được đóng thành bản giao việc cho AI, ghi rõ được sửa file nào.
- AI thợ chạy, ở đó họ dùng Codex viết code.
- Gate máy: test, lint và các bộ kiểm riêng chạy tự động.
- Một AI khác chỉ được đọc và chạy lệnh kiểm, không được sửa file, chấm lại bản vừa làm.
- Kỹ sư duyệt Merge Request rồi mới gộp code.
Trong buổi tư vấn kéo dài gần 2 giờ, kỹ sư bên họ lấy một ví dụ dễ hiểu. Giả sử cần thêm nút xuất hoá đơn vào phần mềm bán hàng, AI tự tìm ra 3 file liên quan, sửa, chạy test, thấy 1 lần test rớt vì thiếu trường mã số thuế thì quay lại sửa tiếp, xong mới đưa kỹ sư duyệt. Đó là ví dụ để minh hoạ. Nó không phải việc đã làm cho khách của chúng tôi, nhưng trả lời đúng nỗi lo của anh về chuyện máy tự sửa lung tung mà không ai hay.
Ba rào chặn AI viết code đụng nhầm chỗ
Phần làm anh khách gật đầu là ba rào an toàn. Rào thứ nhất, AI không giữ chìa deploy, tức quyền đưa code lên máy chủ đang chạy thật. Mỗi lần deploy phải qua 5 chốt và người giữ chìa là kỹ sư. Với phần mềm công nợ, điều này nặng ký hơn mọi lời hứa về tốc độ, vì một bản lỗi lên máy chủ lúc 4 giờ chiều ngày chốt sổ là cả phòng kế toán ngồi lại tới tối.
Rào thứ hai, AI không được sửa phần code của người khác.
Mỗi repo có file OWNERS.md ghi phần nào của ai, một hook đọc file đó và chặn ngay khi AI định sửa sai chỗ. Muốn sửa thật thì AI tự mở Merge Request và gán đúng chủ phần đó duyệt, không tự gộp. Rào thứ ba là sổ bài học: mỗi lần AI sai, sự cố được ghi lại rồi biến thành một hook hoặc một gate máy, để lần sau máy tự chặn. Chúng tôi hỏi kỹ chỗ này tới 2 lần, vì đây là thứ phân biệt đơn vị có quy trình với đơn vị chỉ mua tài khoản AI 20 USD mỗi tháng về dùng.
Hai chỗ chưa ưng khi làm việc theo kiểu này
Thứ nhất, buổi chốt spec đầu tiên dài và mệt. Anh khách phải ngồi gần 3 giờ trả lời từng câu nghiệp vụ: hàng trả về thì cộng lại kho nào, công nợ quá 45 ngày thì khoá đơn hay chỉ cảnh báo, đại lý cấp 2 có được xem giá cấp 1 không. Người đang chạy 3 kho cùng lúc như anh thấy đó là một buổi chiều bị lấy mất.
Thứ hai, đổi ý giữa chừng không nói miệng là xong. Khi anh muốn đổi cách làm tròn tiền chiết khấu từ hàng nghìn sang hàng trăm, bên làm phần mềm yêu cầu cập nhật lại spec rồi cho việc đi lại các trạm. Anh không vui. Anh quen kiểu gọi điện cho lập trình viên quen lúc 8 giờ tối là sáng hôm sau có bản sửa, giờ phải chờ thêm một vòng duyệt.
Năm câu nên hỏi đơn vị dùng AI viết code trước khi ký
Đây là danh sách chúng tôi đưa anh khách mang đi hỏi mọi đơn vị, kể cả MONA:
- AI làm khâu nào, người làm khâu nào, ai ký duyệt bản cuối?
- AI có giữ quyền đưa code lên máy chủ chạy thật không?
- Có gate máy nào chạy trước khi code tới tay kỹ sư không, gồm những gì?
- Bàn giao có file AGENTS.md và STATE.md để AI hay đơn vị sau đọc tiếp được không?
- Báo giá theo việc, có commit đúng giá khi đã chốt spec không?
Bên nào trả lời câu thứ hai vòng vo, chúng tôi khuyên anh gạch tên trước.
Anh khách hiện chưa ký với ai. Sau buổi chiều đó, anh đang viết lại quy trình nhập, xuất, trả hàng của 3 kho ra 4 trang giấy, vì giờ anh hiểu spec tốt thì AI viết code mới có cái để bám. Trong 2 tuần tới, chúng tôi sẽ cùng anh mang 5 câu trên đi gặp thêm 2 đơn vị nữa rồi đặt các câu trả lời cạnh nhau mà so.
Comments are closed